Cordyceps. Οι ιδιότητες, τα οφέλη και οι προφυλάξεις που αξίζει να γνωρίζουμε.

Ελάχιστα συμπληρώματα έχουν τόσο εντυπωσιακή ιστορία όσο το cordyceps: ένας μύκητας που στη φύση αναπτύσσεται πάνω σε προνύμφες εντόμων, χρησιμοποιείται αιώνες τώρα στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική και σήμερα πωλείται σε κάψουλες και σκόνες ως τονωτικό για ενέργεια, αντοχή και ανοσοποιητικό.

Το ερώτημα που ενδιαφέρει τον καταναλωτή ωστόσο είναι τα δεδομένα· ας δούμε, λοιπόν, τι δείχνουν οι μελέτες και πού χρειάζεται προσοχή στην λήψη.

Τι είναι το cordyceps

Με τον όρο cordyceps εννοούμε ένα γένος μυκήτων με εκατοντάδες είδη, από τα οποία δύο μόνο έχουν πρακτική σημασία για τα συμπληρώματα. Το πρώτο είναι το Ophiocordyceps sinensis, γνωστότερο με την παλαιότερη ονομασία Cordyceps sinensis, το ασιατικό είδος από το οποίο αξιοποιούνται τόσο το μυκήλιο όσο και το καρπόσωμα.

Το δεύτερο είναι το Cordyceps militaris, που καλλιεργείται πολύ ευκολότερα και γι’ αυτό έχει τραβήξει τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον της έρευνας και της βιομηχανίας.

Η διάκριση των δύο παραπάνω δεν είναι λεπτομέρεια για μυκητολόγους γιατί όπως θα δούμε παρακάτω, καθορίζει τόσο το τι γνωρίζουμε για την αποτελεσματικότητα τους όσο και το τι επιτρέπεται να κυκλοφορεί στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ποια συστατικά του Cordyceps θεωρούνται δραστικά

Ο μύκητας περιέχει αρκετές κατηγορίες ενώσεων, όπως πολυσακχαρίτες, νουκλεοσίδια (ανάμεσά τους και κορδισεπίνη), στερόλες, πρωτεΐνες, αμινοξέα και το λεγόμενο κορδισεπικό οξύ, δηλαδή τη μαννιτόλη.

Η περιεκτικότητα, όμως, δεν είναι σταθερή: μεταβάλλεται ανάλογα με το είδος, την προέλευση, τις συνθήκες καλλιέργειας, το μέρος του μύκητα που χρησιμοποιείται και τον τρόπο εκχύλισης.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι δύο προϊόντα με την ίδια ένδειξη «cordyceps» στην ετικέτα μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική σύσταση, άρα και διαφορετική συμπεριφορά στον οργανισμό.

Τι δείχνουν οι εργαστηριακές μελέτες

Σε προκλινικό επίπεδο, δηλαδή σε κύτταρα και πειραματόζωα, έχουν περιγραφεί ανοσορρυθμιστικές, αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, καθώς και εργογόνος δράση, με άλλα λόγια δράση που ευνοεί τη σωματική απόδοση. Οι πολυσακχαρίτες φαίνεται να επιδρούν σε κύτταρα του ανοσοποιητικού και στην παραγωγή παραγόντων που εμπλέκονται στη φλεγμονώδη απάντηση, ενώ τα νουκλεοσίδια συνδέονται περισσότερο με επιδράσεις στον κυτταρικό μεταβολισμό.

Οφείλουμε πάντως να είμαστε ειλικρινείς ως προς το τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα. Περιγράφουν μηχανισμούς και όχι κλινικό όφελος. Η απόσταση από το τρυβλίο μέχρι το ανθρώπινο σώμα είναι μεγάλη και συχνά δεν διανύεται ποτέ!

Λειτουργεί ως τονωτικό για την άσκηση;

Εδώ υπάρχουν πραγματικά δεδομένα σε ανθρώπους, τα οποία αφορούν κυρίως το Cordyceps sinensis και προέρχονται από μελέτες διάρκειας συνήθως δύο έως δώδεκα εβδομάδων. Σε ορισμένες από αυτές καταγράφηκαν βελτιώσεις στην αντοχή, στο αναπνευστικό κατώφλι και στην κορυφαία πρόσληψη οξυγόνου (VO₂peak), ενώ σε άλλες δεν παρατηρήθηκε καμία σημαντική διαφορά έναντι του εικονικού σκευάσματος. Μια συστηματική ανασκόπηση με μετα-ανάλυση του 2025 βρήκε στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις σε αυτούς ακριβώς τους δείκτες, με την επισήμανση ότι τα σκευάσματα, οι δόσεις και τα πρωτόκολλα γυμναστικής διέφεραν από μελέτη σε μελέτη.

Το συμπέρασμα επομένως είναι μετριοπαθές: πιθανή ωφέλεια στην αερόβια ικανότητα με αποτέλεσμα που εξαρτάται από το προϊόν, τη δόση, τη διάρκεια και το προπονητικό υπόβαθρο του καθενός. Όσο για το Cordyceps militaris, οι κλινικές ενδείξεις παραμένουν πολύ περιορισμένες και δεν επιτρέπουν να θεωρηθεί ισοδύναμο του παραδοσιακού είδους.

Γιατί το είδος στην ετικέτα έχει σημασία

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάθε συστατικό χωρίς σημαντικό ιστορικό διατροφικής κατανάλωσης πριν από τον Μάιο του 1997 εμπίπτει στη νομοθεσία για τα νέα τρόφιμα και πρέπει να αξιολογηθεί προτού κυκλοφορήσει. Το Cordyceps sinensis περιλαμβάνεται στον ευρωπαϊκό κατάλογο νέων τροφίμων ως συστατικό αποδεκτό για συμπληρώματα διατροφής, ενώ το Cordyceps militaris αντιμετωπίζεται στα περισσότερα κράτη μέλη ως μη εγκεκριμένο.

Αξίζει, εξάλλου, να σημειωθεί ότι η EFSA δεν έχει εγκρίνει ισχυρισμούς υγείας για το cordyceps, καθώς δεν έχει τεκμηριωθεί σχέση αιτίου και αποτελέσματος ανάμεσα στην κατανάλωσή του και σε συγκεκριμένο όφελος. Οι διατυπώσεις περί «ενέργειας» ή «άμυνας του οργανισμού» που συναντά κανείς σε συσκευασίες και ιστοσελίδες προέρχονται από εθνικές λίστες επιτρεπόμενων φυτικών συστατικών και όχι από εγκεκριμένους ευρωπαϊκούς ισχυρισμούς.

Υπάρχουν κίνδυνοι;

Στις διαθέσιμες μελέτες τα σκευάσματα cordyceps γίνονται γενικά καλά ανεκτά βραχυπρόθεσμα, χωρίς να έχουν αναφερθεί σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες· τα δεδομένα, ωστόσο, για τη μακροχρόνια χρήση παραμένουν ελλιπή.

Για τον λόγο αυτό η λήψη τους καλό είναι να αποφεύγεται στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, στα παιδιά, καθώς και σε όσους έχουν χρόνια νοσήματα ή λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, ιδίως ανοσορρυθμιστική ή αντιδιαβητική, όπου το ενδεχόμενο αλληλεπίδρασης δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην προέλευση: ο άγριος μύκητας συλλέγεται σε ορεινές περιοχές της Ασίας, πωλείται σε πολύ υψηλές τιμές και έχει κατά καιρούς αποτελέσει στόχο νοθείας ή επιμόλυνσης με βαρέα μέταλλα.

Τι να κοιτάξετε πριν αγοράσετε

Πέρα από τη διαφημιστική επικοινωνία, τέσσερα στοιχεία στην ετικέτα λένε σχεδόν όλη την ιστορία.

• Tο είδος: αναγράφεται ρητά Cordyceps sinensis ή Ophiocordyceps sinensis;
• Το μέρος που χρησιμοποιείται: δηλαδή μυκήλιο ή καρποσώμα, καθώς και το θρεπτικό υπόστρωμα, αφού ορισμένα προϊόντα περιέχουν κυρίως δημητριακό υπόστρωμα με λίγο μύκητα.
• Η τυποποίηση: αν δηλώνεται περιεκτικότητα σε πολυσακχαρίτες ή σε κορδισεπίνη.
• Ο αριθμός γνωστοποίησης στον ΕΟΦ: που πιστοποιεί ότι το προϊόν κυκλοφορεί νόμιμα ως συμπλήρωμα διατροφής στην Ελλάδα.

Πηγές

• Frontiers in Nutrition — Shu M.-Y. et al., «Effects of fungal supplementation on endurance, immune function, and hematological profiles in adult athletes: a systematic review and meta-analysis», τόμ. 12, 2025, doi: 10.3389/fnut.2025.1670416.
• Phytotherapy Research — «An Immunomodulatory Mushroom, Cordyceps militaris, and Its Constituents: A Review of In Vitro/In Vivo Studies and Clinical Trials», τόμ. 40, τχ. 2, 2026, σ. 635–665, doi: 10.1002/ptr.70144.
• Molecules — Chen L. et al., «Cordyceps Polysaccharides: A Review of Their Immunomodulatory Effects», τόμ. 29, τχ. 21, 2024, άρθρο 5107, doi: 10.3390/molecules29215107.
• Foods — «Cordyceps militaris: An Overview of Its Chemical Constituents in Relation to Biological Activity», τόμ. 10, τχ. 11, 2021, άρθρο 2634, doi: 10.3390/foods10112634.
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Κατάλογος νέων τροφίμων (Novel Food Catalogue), καταχωρίσεις για Cordyceps sinensis και Cordyceps militaris, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2283.

Ετικέτες: Cordyceps, Κόρντισεπς, Φαρμακευτικά μανιτάρια, Συμπληρώματα διατροφής, Αθλητική απόδοση, Αντοχή, Ανοσοποιητικό, Κόπωση, Νέα τρόφιμα, Ασφάλεια συμπληρωμάτων